Getriggerd? Dat ligt (niet alleen) aan je partner...
Misschien ken je het wel, je partner geeft je een tip over hoe je ... het beste kunt doen en voor je het weet komt er een snauw uit 'dat je heus wel weet hoe je ... moet doen'. Ergens weet je heus wel dat het nergens voor nodig is om zo boos te reageren, maar toch lijkt het alsof je niet anders kunt...
In mijn blog over Je relatie als spiegel schreef ik al dat het niet ongebruikelijk is dat je in je relatie volop getriggerd wordt. Maar hoe komt het nu eigenlijk dat je de ene keer gewoon rustig reageert en de andere keer helemaal uit je slof schiet. En hoe komt het eigenlijk dat jij heel boos wordt terwijl je partner zich van geen kwaad bewust is...?
Tijd om die triggers eens goed te bekijken...
Eerst maar eens een definitie:
Een trigger is een (vaak kleine) gebeurtenis in het hier en nu die een oude emotionele wond of overlevingsstrategie activeert, waardoor je zenuwstelsel overschakelt naar een toestand van verdediging of shutdown — vaak zonder dat je dat bewust beseft.
Getriggerd worden betekent dus eigenlijk dat je zenuwstelsel in het hier en nu reageert op een pijn die je in het verleden hebt opgelopen. Het is een soort automatisch antwoord op een bepaalde situatie geworden. Een antwoord waarvan je systeem ooit dacht dat het de beste reactie was om te overleven... maar dat nu misschien helemaal niet meer is.
En hoewel we natuurlijk allemaal wel eens getriggerd raken, lijkt het bij sommige mensen wel alsof het sneller, vaker of heftiger gebeurt. Dat is niet zozeer een teken van zwakte maar laat vaak wel iets zien over de manier waarop je gehecht bent, of met andere woorden; wat je hechtingsstijl is. Je hechtingsstijl vertelt namelijk iets over hoe jij de ander en een relatie ervaart.
Het begon niet met je partner... wat triggers en hechtingsstijlen met elkaar te maken hebben...
Rond 1950 formuleerde de psycholoog John Bowlby de hechtingstheorie. Door veel (jonge) kinderen te observeren kwam hij tot de conclusie dat de relatie tussen het jonge kind en de primaire opvoeders van grote invloed is op de wijze waarop het kind later (onbewust) omgaat met thema's als relaties, veiligheid, vertrouwen, afstand, nabijheid, autonomie en afhankelijkheid.
Kort gezegd ontdekte Bowlby dat wanneer de moeder (of andere primaire opvoeder) het overgrote deel van de tijd adequaat weet te reageren op de behoeften van het kind, het kind een intrinsiek vertrouwen en gevoel van veiligheid ontwikkeld. Het kind leert al van jongs af aan dat het gezien, geliefd en geholpen wordt en zal dit vertrouwen en veiligheid meenemen gedurende het verdere leven. Het kind heeft dan een veilige hechingsstijl en zal zich als volwassene waarschijnlijk ook veilig voelen in relatie tot een ander. Er zullen niet echt issues zijn met bindingsangst, maar ook niet met verlatingsangst, er is verbinding met de eigen behoeften en grenzen en ook draagkracht voor de ander...
Helaas heeft het overgrote deel van de mensen niet de ervaring dat er adequaat en liefdevol gereageerd werd op hun behoeften als kind. Daardoor is het gevoel van vertrouwen en veiligheid maar in beperkte mate of niet ontwikkeld. Er vormt zich dan één van de onveilige hechtingsstijlen. Deze onveilige hechtingsstijlen kenmerken zich door het feit dat je er diep van binnen niet op kunt vertrouwen dat je veilig bent dat er van je gehouden wordt. En in reactie op die onveiligheid ontwikkelen we allemaal mechanismen om onszelf zo onkwetsbaar mogelijk te maken.
De eerste onveilige hechtingsstijl is de afwijzend-vermijdende hechtingsstijl. Deze hechtingsstijl komt vaak voort uit emotionele verwaarlozing of afwijzing als kind. Het gevolg hiervan is dat er een gevoel ontstaat dat je niet bij een ander terecht kunt, dat je niet op een ander kunt vertrouwen en bouwen. En om jezelf veilig te houden ben je alleen maar op jezelf gaan vertrouwen en kan zich een gevoel ontwikkeld hebben dat je niemand nodig hebt en je alles het beste alleen kunt doen. Bij een afwijzend-vermijdende hechtingsstijl krijg je het al snel benauwd als een ander te dichtbij komt of je ergen mee wilt helpen. Hier is vaak sprake van bindingsangst.
De tweede onveilige hechtingsstijl is de angstige hechtingsstijl (ook wel gepreoccupeerde hechtingsstijl genoemd). Hier is vaak juist sprake van verlatingsangst. Nabijheid vind je niet erg, maar zodra er ook maar een beetje afstand ontstaat slaat de paniek toe. Iemand met deze hechtingsstijl voelt zich vaak erg onzeker en heeft veel behoefte aan bevestiging. Deze hechtingsstijl ontstaat vaak als de veiligheid en nabijheid in de kindertijd inconsistent was, soms wel en soms niet, waardoor je als kind niet goed weet waar je aan toe bent en probeert zelf 'beter' te worden om toch te krijgen waar je zo naar verlangt.
En de derde onveilige hechtingsstijl is de angstig-vermijdende hechtingsstijl. Dit is een hechtingsstijl die vaak voortkomt uit traumatische ervaringen waarbij een ouder zowel een bron van liefde en troost was als een bron van angst en afwijzing. Als kind wil je eigenlijk nooit echt waar je aan toe was, het ene moment was je ouder superlief en het andere moment heel boos. Er vormt zich dan zowel een verlangen als een angst voor nabijheid wat kan leiden tot een innerlijke chaos. Iemand met deze hechtingsstijl zal dus graag een ander dichtbij laten komen, maar dan ook meteen in paniek raken en de ander weer wegduwen.
Jij barst los, hij (of zij) pakt nog een handje chips...
Als je onveilig gehecht bent, is je systeem als een rookmelder die nét iets te gevoelig is afgesteld. Alles wordt gescand: de toon van zijn stem, hoe ze haar ogen wegdraait, dat ene appje dat wat korter was dan normaal...
En dan... ping! Trigger-alert!
Voor je het weet voel je je afgewezen, beklemd of in paniek... en komt er een reactie die groter is dan de situatie zelf...
Nu is er een verband tussen je hechtingsstijl en hoe jij getriggerd raakt...
Iemand met een angstige (gepreoccupeerde) hechtingsstijl zal zich afvragen: 'Ben je er nog wel voor me?'.Jij staat op standje hyperalert als het gaat om verbinding. Zodra je ook maar het idee hebt dat de ander afstand neemt; hallo, paniek! Je hart gaat tekeer, je hoofd slaat op hol, je appt nog eens extra of gooit er een snauw uit voor je het weet. Je zoekt geruststelling, bevestiging, contact. En dat is logisch: ergens in jou leeft de angst om verlaten te worden.
Ben jij degene met de afwijzend-vermijdende hechting dan gaat 'Ik doe het wel alleen!' vast regelmatig door je hoofd heen. Jij voelt je juist snel overweldigd als iemand te dichtbij komt. Dan klapt er iets dicht. Je trekt je terug, wordt stil, snijdt het gesprek af of denkt: 'Doe ik het wel gewoon zelf.' Je voelt je verantwoordelijk voor jezelf en hebt ooit geleerd dat afhankelijk zijn onveilig is. Dus blijf je liever wat op afstand; veilig achter je eigen deur.
Bij een angstig-vermijdende hechtingsstijl weet je het zelf eigenlijk ook niet: 'Kom hier... nee, ga weg!'. Deze voelt als een emotionele achtbaan. Je wil zo graag verbinding, maar zodra het te dichtbij komt voel je angst of wantrouwen. Je zoekt contact én duwt het weer weg. Als je getriggerd wordt, weet je zelf soms ook niet meer wat je nodig hebt; je innerlijke systeem schiet alle kanten op. Intens? Ja. Fout? Nee. Alleen wél pittig, zeker in een relatie.
Oké... en nu?
Triggers zijn geen bewijs dat er iets mis is met jou. Ze zijn een uitnodiging. Een seintje van je systeem dat er iets ouds geraakt wordt. Iets dat gezien, gevoeld en misschien wel geheeld wil worden. Dus wat kun je doen?
1. Herken dat je getriggerd bent
Je hoeft jezelf niet te veroordelen. Alleen al zien dat je getriggerd bent, brengt ruimte. Denk: “Oh wow, mijn systeem gaat aan.”
2. Pauzeer (echt even)
Stap even uit de situatie. Adem. Voel je voeten. Kijk om je heen. Geef je zenuwstelsel de kans om tot rust te komen.
3. Voel wat eronder zit
Vraag jezelf zachtjes: Wat raakt dit in mij? Waar ken ik dit gevoel van?
4. Spreek vanuit jezelf
In plaats van: “Jij doet altijd dit!”, probeer eens: “Ik merk dat ik me onzeker voelde toen je dat zei. Het raakte iets in mij.”
5. En… blijf oefenen
Dit is geen quick fix. Het is een pad. Van bewustwording. Van liefde. Van steeds weer kiezen voor verbinding, ook als het schuurt.
Wil je hier écht mee aan de slag?
In mijn online relatiecursus Van Automatische Piloot naar Bewuste Liefde neem ik je (en je partner) stap voor stap mee in hoe je kunt omgaan met triggers, hoe je hechtingsstijlen samenkomen in de dynamiek tussen jullie, en hoe je van daaruit kunt groeien naar een liefde die dieper en vrijer voelt.
📌 Of je nu meer begrip wilt voor jezelf, of handvatten zoekt om elkaar écht te ontmoeten — je bent van harte welkom.
